తెలుగు పద్య మాధురి - పూలబాల

ఛందోరహిత  శృంగార పద్యాలు

ఆ ఊరిపేరు వాగుపల్లి. ఆదో  చిన్న పల్లె .   స్వచ్ఛమైన గాలి, పచ్చని ప్రకృతి లోకి   ఉమ్మడి కుటుంబంలోకి  రైతు జీవితంలోకి  ప్రవేశిస్తుంది  కొత్తపెళ్ళికూతురు,  దేవాలయం , కొలను , కొలనులో తామరలు  రచ్చబండ , జాతర, ప్రకృతి ఆరాధన ఇలా  గామీణ  వాతావరణంలో అందం నూతన దంపతుల బంధం తెలుగు అందంతో  రంగరించి కాచిన కాఫీ ఈ పద్య మాధురి. 

 భర్త జీవితమే తన జీవితం వన్ బై టు కాఫీలా జీవితం ఫిఫ్టీ ఫిఫ్టీ కలిస్తేనే జీవితం   హృదయాల చప్పుడే తప్ప , యంత్రాల చప్పుడులేని  ప్రశాంతమైన గ్రామీణ వాతావరణం  తెలుగు హృదయంతో చూసి తెలుగు పూసి చూపడమే పద్య మాధురి

కాపురానికి రావడంతో మొదలై ,  వడ్లు దంచడం, జలకాలాటలు  భోజనం వడ్డించడం, మాట తప్పిన మొగుడి మీద అలిగి చిక్కకుండా  తప్పించుకోడం ఇలా  అనేక గృహ కార్యకలాపాలు  వీటితో పాటు  ఆకుమడిలో నారుమడిలో  ఆటలాడి పెద్దవారై పిల్లలకి పెళ్ళిళ్ళుచేసి నడివయసుకు చేసి భర్త వడికి  చేరి   అలకలు గొడవలు లేని ఒక స్థితి చేరుకుంటుంది పద్యమాధురి.  

చెట్టు దేవుడు చినుకు తీర్థం...

నేలే అమ్మ నింగే  కప్పు .

గాలి పాట, పక్షి రాగం, 

అదే వాగుపల్లి పాడే గీతం 

కొత్త మేడలోకి కాంత గిత్తతోడి బోయి
పొత్తు కాపురములో పొత్తుగుడుప,
గుత్తపు కాపురాన కొత్త గిత్త బోయి
పుత్తడి అందాలు వాడంత వెలుగు

నింగి నవ్వుతో కాంతులు చిమ్మగ ,

చందమామతో నిత్యం కమ్మగ

మగని ఆదరణ మనసు కమ్మగ 

ప్రతి రోజు ఒక పద్యము కాగా  

ప్రకృతితో ప్రతి రోజు పండుగే.

పెళ్లింట్లో ప్రతిరోజూ సందడే 

 మనసంతా  మట్టి వాసనే ,                                                                           మట్టిమనిషికి  పరిమళమే 

నిదుర లేపగ  కోవెల గంట ,

మేలుకు లేచెను కొత్త జంట 

చెంత నున్న చింతపల్లెలో 

సంతకు పోయే ముచ్చట్లో 

వాలికి చిమ్మే వేళ వేళా కోయిలేల
కొంగులో నువ్వు దాచిన సిగ్గులు
గాజుల సవ్వడే గుండెలో గీతలు
మాటలకందని మమతల ముత్యాలు

 

పద్యంలో గ్రామీణ తెలుగు పదాలైన "గిత్త", "పొత్తు", "గుత్తపు కాపురం" వంటి పదాలు కొత్త దాంపత్య జీవితం యొక్క ఆప్యాయతను చక్కగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.   కొత్త  వధువు తన భర్తతో కలిసి కొత్త ఇంటిలో అడుగుపెడుతుంది. కొత్త కాపురం ప్రారంభమవుతుంది. భార్యాభర్తల మధ్య ఏర్పడిన సాన్నిహిత్యం, అనురాగం, పరస్పర అవగాహన ఆ ఇంటిని ఆప్యాయతతో నింపుతాయి. "పొత్తుగుడుప" అనే పదం ఇక్కడ శారీరక సమీపతకన్నా ఎక్కువగా హృదయాల కలయిక, దాంపత్య సఖ్యతను సూచిస్తోంది. "గుత్తపు కాపురం" అంటే కొత్తగా ఏర్పడిన చిన్న కుటుంబం. ఆ కొత్త ఇంటిలో వధువు తన పుత్తడి వంటి అందం, మృదుత్వం, ప్రేమతో ఇంటినంతా వెలిగిస్తుంది.

అరటి తోట గెలలతో  గుత్తంగా  నిండేను  మొత్తం

వరటి లా  వచ్చిన నా నవ  వధువు  చేతిలో  అత్తం 

తరగలా  పై టెగిర పైర గాలిలో   నీ నా భిలో వృత్తం

 సరగ మరిగేను  కనులలో కి  చేరి నా చిత్తం 

 

నీ కాను మధ్యలో  కలువలు విచ్చి విరియగా

నా కనులలో వర్ణంబులొలికి మనసు అరయగా

నా  కలలలో శృంగార పుంజములు చెలరవా

మది మందిరము లో మధుర రాగాలు నిండవా

 

అన్ను కొన్న   తామర శోభ లు తటాక మంత నిండగా

దున్నల బండి నాపితి దుక్కి దున్ని  దారికి వారగా 

మిన్నుల మించిన  కన్నులలో కలువల రంగులు చేరవా

 అన్ను కొనదా  నా మనసు నీ  ఎన్నుల వన్నెలు ఎసలారగా

ఆకుమడిలో నీ తలపులతోనే నాకు పరాకు
మరో మడిలో నువ్వు మామిడేసిన మారాకు
మేకులాడి సోకు నా చికాకులనేకు
ఆకుల్లో ఆకు నీ సోకు తమలపాకు

 

భావవ్యాఖ్య

ఆకుమడిలో నీ తలపులతోనే నాకు పరాకు - వరి నారు పెరిగిన పచ్చని ఆకుమడిని చూస్తే అతనికి తన భార్య జ్ఞాపకాలు వస్తున్నాయి. ఆ తలపులతో అతని మనసు పరాకుగా (పరధ్యానంగా) మారుతోంది. పని మీద ఏకాగ్రత నిలవడం లేదు.

 

మరో మడిలో నువ్వు మామిడేసిన మారాకు- మరో చోట కనిపించిన లేత చిగురాకు (మారాకు) కూడా అతనికి తన భార్యనే గుర్తుచేస్తోంది. ఆ చిగురులోని సుకుమార త్వం, తాజాదనం, నవ వధువు యౌవనాన్ని అతనికి గుర్తు చేస్తున్నా యి. మేకులాడి సోకు నా చికాకులనేకు నీ అందం, నీ జ్ఞాపకం నా మనసును తాకి ప్రేమవేదనను, కలవరాన్ని మరింత పెంచుతున్నాయి. ఆకుల్లో ఆకు నీ సోకు తమలపాకుప్రకృతిలో ఎన్నో ఆకులు ఉన్నా, తమలపాకు ఎలా ప్రత్యేకమో, నీవు కూడా స్త్రీలందరిలో అంతే  ప్రత్యేకమైనదానివి. నేను చూసే ప్రతి ఆకు నీ రూపాన్నే గుర్తు చేస్తున్నా, వాటన్నిటిలోనూ నీవే శ్రేష్ఠమైన రూపం.

అంతర్లీన భావం

ఇక్కడ రైతు   కొత్తగా పెళ్లైన అతను తన పొలాల్లో పనిచేస్తున్నా, అతని మనసంతా కొత్త వధువు తలపులతో నిండి ఉంది. అందుకే ప్రకృతిలో కనిపించే ప్రతి పచ్చదనంలోనూ ఆమెనే చూస్తున్నాడు.

మండుటెండలో మామిడి నీడ,

మల్లె పరిమళం ఇంటి వీధి.

చేతిలో చేయి వేసి నడిచే,

కొత్త దంపతుల నవ్వుల జాడ.

కొలనునిండా తామర పూలు,

కొమ్మల నిండా కోయిల పాటలు.

పొలాల నిండా సీతాకోకలు,

పక్కనే రెపరెప కొత్తకోకలు.

కొత్తకోకల వైపు  మనసు పోయి

అరతంగి ఉన్నద ని మరచిపోయి  

భర్త శిలలాగా బిగిసిపోగా 

చూపు కొరడాతో చాచి కొట్టే 

 

నీటి ముత్యాలు  బారు  జుట్టంతా కారగా 

కోటి రత్నాల  వాలు   కళ్ళల్లో పారగా

అత్తరు మత్తుగొని కొత్తదంపతులు

కొత్తరాగాలు పాడి కోలాటమాడరా

 

స్నానం అనంతరం సుగంధ పరిమళాలతో అలంకరించుకున్న కొత్త దంపతుల కళ్లలో ప్రేమ వెలుగులు మెరిసిపోతున్నాయి. వారి హృదయాల్లోని ఆనందం సంగీతంలా ఉప్పొంగి, వారు పరస్పర సాన్నిహిత్యాన్ని ఉత్సవంలా ఆస్వాదిస్తున్నారు. ఇక్కడ "కొత్త రాగములు" అనేది కొత్త దాంపత్య జీవితంలోని కొత్త అనుభూతులకు, "కోలాటమాడిరి" అనేది వారి ఉల్లాసభరితమైన ప్రేమానురాగానికి ప్రతీక. మొత్తానికి, ఇది కొత్త దంపతుల ఆనందం, సౌందర్యం, ప్రేమ, మరియు దాంపత్య మాధుర్యాన్ని సున్నితమైన రూపకాలతో చిత్రించిన శృంగారరస ప్రధాన పద్యం.

 

వెండి కంచములో బంగారు చేయి
దండిగా గాజులలో సవ్వడి చేయ,
ఎంత  మొండైనను మొగుడు వెయ్యి
మోహాలు పారి రాహుగ్రహణము వీడు॥

 

వెండి పళ్లెంలో భోజనం వడ్డిస్తూ, బంగారు వర్ణంలా మెరిసే తన చేతులతో భార్య ప్రేమగా సేవ చేస్తుంది. ఆమె చేతులలోని గాజుల గలగల సవ్వడి ఇంటంతా మధుర సంగీతంలా వినిపిస్తుంది. ఎంత మొండితనం, కోపం కలిగిన భర్త అయినా ఆ ప్రేమాభిమానాలకు కరిగిపోతాడు. అతని మనసును ఆవరించిన కోపం అనే రాహుగ్రహణం తొలగిపోతుంది. వెయ్యి మోహాలు, ప్రేమ భావాలు అతని హృదయంలో మళ్లీ వెల్లివిరుస్తాయి.

ఇక్కడ "రాహుగ్రహణము" అనేది కోపం, అలకలకు రూపకం. గాజుల సవ్వడి భార్య ప్రేమకు, సౌమ్యతకు ప్రతీక. కవి చెప్పదలచుకున్నది ఏమిటంటే, దాంపత్య జీవితంలో ప్రేమతో కూడిన చిన్న చిన్న ఆప్యాయతలు కూడా పెద్ద కోపాలను కరిగించగలవు.

దంచుచు నిలచుని వాకిట వనిత
మంచము నేయు మగని చూచి
కొంచెము నవ్వగ వాలుకనుల
కుంచము మల్లెలు రాలెను 

ఇంటి వాకిట్లో నిలబడి ఏదో పనిలో (ధాన్యం దంచుతూ) ఉన్న యువతి, తన భర్త మంచం నేస్తూ (అల్లుతూ) ఉండటాన్ని చూసింది. అతనిని చూడగానే ఆమె ముఖంపై చిరునవ్వు వికసించింది. ఆ నవ్వుతో పాటు ఆమె వాలుకన్నులు ప్రేమగా అతనివైపు వాలాయి. ఆ నవ్వులోని మాధుర్యం, ఆమె చూపులోని ప్రేమ, ఆమె కన్నులలోని ఆహ్వానం అతనికి"కుంచెడు మల్లెలు దొరికినంత ఆనందాన్ని" ఇచ్చాయి. ఆ నవ్వు అతని మనసును పరవశింపజేసింది. ఈ సందర్భంలో "మల్లెలు రాలును" అనేది ఒక ఉత్ప్రేక్ష గా చూడవచ్చు. నిజంగా పూలు రాలలేదు; ఆమె నవ్వు నుంచే మల్లెపూలు జాలువారినట్లుగా కవి ఊహించాడు.

మాసి వచ్చిన మగడు మాపటి వేళకు
చూసి చేసెను సైగ తగని సిగ్గుల బాలకు
వాలు కన్నుల వెన్నెల వాకిట నిండగా
ఆలుమగల మనసులు మల్లెలై పూచెను

 

రోజంతా పనులు ముగించుకొని సాయంకాలం ఇంటికి వచ్చిన భర్త, సిగ్గుతో నిండి న తన భార్యను చూసి ప్రేమతో ఒక సైగ చేశాడు. ఆమె వాలుకన్నుల నుంచి వెన్నెలలాంటి ప్రేమ కాంతి వాకిటంతా నింపింది. ఆ ప్రేమానురాగ వాతావర ణంలో భార్యాభర్తల మనసులు మల్లెపూలవలె వికసించి పరిమళించాయి.

 

కాంతుని గాంచిన కాంత చెక్కిళ్లు అద్దాలు

అద్దాల్లో నెఱియు కాంతుని కాంచి

కాంతుడు కోరె కాంతాతో సరసాలు

దొరకునా సరసాలు అద్దంపు బిళ్ళపై॥

 

ఆవాలు చేతిలో పట్టుకోవాలంటే జారిపోతూ చెల్లాచెదురైపోతాయి. అలాగే భర్త చేరువ కావాలని ప్రయత్నించగానే, సిగ్గుతో మునిగిపోయిన భార్య అతని చేతికి చిక్కకుండా తప్పించుకుంటూ ఉంటుంది.

చ కవితల లోనె    కన్నెసొ గసంతయు   కాల్చి  నరాలు మీటి నా 

   కవి సరసాల  తేలి మగువాతడి  గాఢ  నిషంగ మందితా    

   కవితగ  మారి    నగ్నముగ    రాత్రిని  కాల్చె   విలాస   కేళిలో 

   కవన  పుటంచులందు  విహరించెను   కాగుచు   రాధ రాణియై  

 

దొరయు సరసాలు జూసి సిగ్గు జుట్టి

దొరకైనా దొరక  జాణ జవరాలు జార

మెరిసేటి నీడలే వరుని  మురిపిం చు

అందని వలపులే అందెలై మో గు

 

చేతికి చిక్కినట్లు కనిపించే ఆవాలు జారిపోయినట్లే, సిగ్గుతో నిండిన యువతి భర్తకు అందినట్లే కనిపించి మళ్లీ తప్పించుకుంటుంది. ఆమె రూపపు నీడలే వరుణ్ణి (భర్తను) మురిపిస్తున్నాయి. ఇంకా పొందని ప్రేమలే అతని హృదయంలో అందెల మోగుల్లా మ్రోగుతున్నాయి.  అందని కోరికలే గజ్జెల మనసులో మోగుతున్నాయ 

పూలలో  దాగిన   పుప్పొడి రాగాలు

నీ బుగ్గల్లో చేరెనా  అరుణ రాగాలు

చేలల్లో దాగినా  పసిడి రాగాలు

నీ మేని ఛాయలో  నీలిరాగాలు

 

పూలు కనిపిస్తే  చాలు నీ మనసు వికసించు

పూలల్లో నిను చూడ నామనసు పులకించు

పూలన్నీ పాడేను  పుప్పొడి రాగాలు

పూలల్లో దాగె  మన వలపు  రాగాలు

నీలి రాగం అంటే ఏంటి ? 

నీలం ఆకాశం లేదా సముద్రం యొక్క అనంతమైన లోతును, ప్రశాంతతను పోలి ఉండే మనోహరమైన సంగీతాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

పాశ్చాత్య సంగీతంలో ప్రసిద్ధి చెందిన 'బ్లూస్' తరహాలో, జీవనంలోని బాధను లేదా విరహాన్ని ప్రతిబింబించే గీతాలను నీలిరాగంగా అభివర్ణించడం కద్దు. 

బయటకు కనిపించకపోయినా, హృదయపు లోతుల్లో స్థిరంగా వినిపించే ఒక అనిర్వచనీయమైన రాగంగా కూడా కవులు దీన్ని వర్ణిస్తారు.

                                    

కారు మబ్బులుకమ్మి ఆకాశమున చిక్కటి చీకటి        
అలమగా చక్కటి గుమ్మఒక్కటి చిక్కటి కాఫీ నిచ్చి
చిటికవేయంగా పమ్ముకొను కోర్కెలు కెలికి కేరింతలు
పెట్ట గతి తప్పిన పతిని వారించ తరమే వారజాక్షిన్

నలకలు లేని కాపీ, అలకలు లేని ఆలి

కలతలులేని కాపురము అలవిగాదు
వర్ణింప చింతలేని జీవిత మాధుర్యము
చిదాత్మ జేర్చె కారుణ్య భావమున్

25. నారుమడిలో నాట్లు నాటుచు నీవుంటే

నాగలి చారలు చూస్తూ  నే నిలిచుంటే 

నీ నాగలి గీతలే రాగములై పోతుంటే 

నా చీరల రంగులు , గాలిపాటై ఊగవా 

ఘాటు రాతలతో మేటిగ రాటుదేలిన రామకృష్ణన్

తెల్లముగా నుతింతు ఎవ్వాండ్రు ఏడ్చినన్ ఆక్షేపణన్

జేయక మోటుగ నైన సూటిగా జెప్పు నీ తృష్ణ ,రామకృష్ణా

మెచ్చి సత్యమున్ పరాసుడైన జేయఁడే ప్రదక్షిణన్

విద్యని విల్లు జేసి క్షత్రముల నక్షత్రములన్ రాల్చి

అక్షర రక్షకభటుల ఛందస్సు ఛత్రమున్ దాల్చి

నిను గద్య , పద్య ప్రాస సాధ్య వేడ్కన్ దేల్చి

గారవమున కొనిరావ నంపితిన్ ఘంటాపథనన్

పెక్కు గురు లఘు శ్రేణుల్ నిను పలకరించి

సీమపన్నీరము శిరమున చిలకరించి

బింబాధర నివహంబు దరహాసామృతమర్పించి

దెత్తురు నిను ఘనముగ నిఘంటు పల్లకిన్ పూంచి

  

 

 కవిత  - ప్రాస కోసం ప్రయాస

రంగుల సీతాకోకకి , పాతకోక తో సరిపుచ్చావ్
నిండు చందమామని నూతులోపారేయకు
సిగలో పెట్టుకుంటాను అంటే విన్నావు కావ్
రేపటికి పెరుగన్నంలోకని ఫ్రిడ్జ్ లో పెట్టేశావ్
పాలకోవాలాంటి నన్ను పక్కన పడేసావ్
పెళ్ళాం తో పేచీ పెట్టుకుంటే గోచీ ఊడిపోతుంది
తర్వాత తూచ్ అంటే తుఫాన్ ఆగుతుందా
రాజీ పడకపోతే పీజీ చేసావని చూడను
పేజీ చింపేస్తాను , మావిడి పండు కావాలని
మీ ఆవిడను పీడించక , మావిడతాండ్ర తిను
లేదా తాట తీసి తాంబూలమిస్తా

 

బాల్య మిత్రునకు తరళ బహూకరణ ( Octorber 25, 2021)

విఠలు   డేమరి      వాగ్విలా  సమువీ  డిసొత్తు  సవిత్తు  డే  

పఠన    మందున   రేగనే    తనమాతృభాషకి ముగ్దు డై 

కఠిన    శిల్పము   నందునన్ కని  కౌముదందము మెచ్చగా  

విఠల     కిచ్చెను   పూలబా     లుడుపేర్మితో  తరళంబు  నే

వాగ్విలాసము ( అందముగా మాట్లాడుట)  సొత్తైన  విఠలుడు చక్కగా చదివి జీవితమునందు పురోగమించిననూ మాతృభాషను విడువక (నా) ఉన్నత రచనా శైలిలో కౌముది వంటి  తెలుగు అందమునాలింగనము చేసుకుని కవిపారంగతునివలె ( అందుచే యితడు సవిత్తు అనగా కవి) మెచ్చెను. అందుకే పేర్మితో ( ప్రేమతో )  ఈ  తరళము ను ( హారము) బహుకరించుచున్నాను.

డగడ పర్బో బోగో - ఆదివాసి పాట -పూలబాల

 తొలికోడి కూయంగానే తంగేడు పూలు తట్టాకెత్తి 
గునుగు పూలు గుచ్చి గుడిసె సింగారించి. 
గుమ్మలందరూ పోయి గూడెం గుండె తడిమి,
గుమ్మడి పూలు  కోసి  గుట్టా  కాడ పోసి.  
 గారాగింజల నూనె  గారంగ వంటికి  రాసి, 
పసుపుగొమ్ముల గొట్టి  పాదాలనిండా పూసి. 
 కొండా పడుసులంతా పావడాలు గట్టి,  
కొనసీకట్లో కోలాటమాడి తామర్ల  కోనేట్లో తానలాడంగా 
ఎ లకోడి (నాయకి):డగడో.. డగడో..  డగడో..   డగడ    పర్బో బోగో  II
గూడెంలో మొదలాయె డగడో..   నా గుండెల్లో మొదలాయె రగడో II
డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ , డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ
నేనిక్కడ నువ్వక్కడ మనసక్కడ మనువిక్కడ లంబాడోళ్ళ రాందాసు
గూడెం పడుచులు: డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ.
ఆకక్కడ వక్కిక్కడ ,చుక్కిక్కడ పక్కక్కడ, లంబాడోళ్ళ రాందాసు
డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ
డమ్  నువ్వక్కడ  నేనిక్కడ గువ్విక్కడ గూడక్కడ లంబాడోళ్ళ రాందాసు

ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా ఉయ్యా

ఊగిసలాడే మనసుని బట్టి,  ఉన్నా మనువు కి గట్టి  ఊసు లన్ని సుట్ట సుట్టి
గట్టు మీదపెట్టి  కదలరండి పడుసులారా డగడా పండుగ సేసుకుందాం
డగడో.. డగడో..  డగడో..   డగడ    పర్బో బోగో  II
కొండతల్లి గద్దెకి పోదాం గజ్జె కట్టి సిందులేద్దాం  - డమ్ డమ్ డం డో  II  
డగడో.. డగడో..  డగడో..   డగడ    పర్బో బోగో  II
గూడెం లో మొదలాయె డగడో..   నా గుండెల్లో మొదలాయె రగడో
ఎలకోడి రాననగానే  పుత పుత పోయిరి సంగడికత్తెలు,
ఎల్లిపోయిరి ఆటగత్తెలు గజ్జె కట్టి సిందులేయ 
అందరి గజ్జలు ఘల్లు మన్నవి  నాకాలి గజ్జ మోగబోయె 
సూరీడొచ్చి సూదులు గుచ్చే  ఎలిమికాడా రారా ఎలకోడి సూసెను రా రా II

గురితప్పని  విలుకాడా రా రా   మాటా తప్పని మొనగాడా  రా రా

బంజారా జేత రారా .... లంబాడా మోత తేరా ....II

గువ్విక్కడ గూడక్కడ నువ్వక్కడ నేనిక్కడ లంబాడోళ్ళ రాందాసు

ఆకక్కడ వక్కిక్కడ చుక్కిక్కడ పక్కక్కడ లంబాడోళ్ళ రాందాసు

సీమంతినిలు  :  లంబాడా లంబాడా రారా లంబడిమనువు పోవ
చూపర  కోడికి తోవ లంబాడా లంబాడా రారా, లంబాడా లంబాడా రారా. 
దినము నడిమికి  జేర  మొదలయ్యింది దోయ, కోయ కోయ కోయ
వంటికి మట్టి  పూయ, బఱ్ఱె లెక్కి బోయ తొఱ్ఱతేనె దేయ    
ఎలకోడి పిలిచెను రారా!! కోనేటి సెగడి లో నిలిచెను రారా!!!     
కొండపడుసూ లంతా  జంటగా కేళికాడ,  వంటిగా నిలిచెను రారా
                                                                         
లంబాడా: కొండలోని  యూటనీరు బొర్ర లోన బట్టి, కొయ్యకోల బట్టి
విప్పసారా గరగల బట్టి, వచ్చా వచ్చా వచ్చా, కంటికి వెలుగు తెచ్చా 
డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ డమ్ డమ్ డమ్ డగడ డగడ
నేనొస్తే  రగడ రగడ   అగడ  బిగడ  సెగడ లగడ డగడ డగడ....    
కాండ్రదుబ్బులు  కాడా  కసిమిరి దీర్చ వచ్చా మారు మనువుని వచ్చా   
చెయ్య చెయ్య పట్టి పుంజు పెట్ట జట్టు కట్టి డగడో. డగడ పర్బో బోగో  II

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

This is the Story of  Elakodi a married woman of Gondi tribe who in her youth was married to a vain man of her father's choice. Ramdas a Lambada Tribe was her choice. Her love has been a mirage while her marriage has been a nightmare. She decided to divorce her vain husband and sings for her heart beat Ramdas who promised his lover Elkodi to return on Dagada Fest and parted silently. He had disappeared into civilized society to fetch money for her divorce. Whether he keeps his promise and fulfills her dream is a million dollar question. 

Urban people can not understand this theme because they are connect to British or American societies by the culture. Their western culture worship is the reason for their resentment to read tribal cultures. However literature lovers and Lovers who are in similar situation of Elakodi get transported into forest. They don't hate to sit  beside the primitive tribes. They rather imagine themselves singing with the tribes at the Lotus pond. 

 Divorces in tribals 

There is no uniform system of divorce among the tribals. The grounds on which divorce can be conceded are different from tribe to tribals.

The korawa tribals of Mirzapur in U.P. the mere order of the husband to leave his house is a decree for the wife to leave his husband’s house and to live with her parents till she marries someone again.

Among the Bhills, the husband calls the Village Panchayat and offers his wife a piece of cloth from his turban, in public as a token of his divorcing her.

Among the Gonds the system is quite interesting. Here, the woman can divorce her husband without his willingness, the second husband pays compensation to the first husband. 

ఆది వాసులు, సంచారజాతులు ,నాగరిక  సమాజానికి  దూరంగా , ఏ  అభివృద్ధి కి నోచుకోక జావనసాగిస్తున్న జాతులు.  తెలంగాణ రాష్ట్రంలో  వందకు పైగా సంచార జాతులున్నాయి. గుర్తింపులేని ఈ సంచారాజాతుల  సాహిత్యం మరుగున పడిపోయింది వారిని సమాజంలో ఓ భాగమని గుర్తించాలని ఆ జాతులు కోరుకుంటున్నాయి. వారి సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని వారి కళలను ప్రోత్సహించి ఆ జాతుల పరిరక్షణకు తోడ్పడితే బాగుంటుంది.

  సాహిత్య చరిత్రలో ఆదివాసీ గొంతులు దాదాపు శూన్యం.

గిరిజన సాహిత్యం రెండు భాగాలుగా చూడాల్సి ఉంటుంది. అవి 1. గిరిజనేతరుల సహానుభూతి సాహిత్యం. 2. గిరిజనుల స్వీయానుభవ సాహిత్యం.

"డగడా  పర్బో  బోగో "  అనే ఈ జానపద గేయం  గిరిజనేతరుల సహానుభూతి సాహిత్యం క్రిందకి వస్తుంది .  గొండి  జాతికి చెందిన ఎలకోడి అనే గిరిజన పడుచు లంబాడజాతికి చెందిన రాందాస్ అనే యువకుడిని ప్రేమిస్తుంది. కానీ ఎలకోడి  తండ్రి  ఆమె ఇష్టానికి వ్యతిరికంగా గొండి జాతికి చెందిన ఒక అయోగ్యుడితో మనువు జరిపిస్తాడు. గొండి జాతి భార్య కి ఇష్టం లేకపోతే,  భర్త అంగీకరించకున్నా విడాకులు ఇవ్వ వచ్చు.  విడాకులు ఇవ్వాలంటే రెండవ భర్త,  మొదటి భర్తకి నష్టపరిహారం చెల్లిస్తే సరిపోతుంది.  రాందాస్ ఎలకోడిని దక్కించుకోడానికి డబ్బు చెల్లించాలి. ఆ డబ్బు సంపాదించడానికి పట్టణం వెళతాడు.  పండుగనాడు డబ్బుతో తిరిగొస్తానని వెళ్లిన లంబాడోళ్ళ రాందాస్ వస్తాడా రాదా అని ఆందోళన చెందుతూ పాడేపాట "డగడా  పర్బో  బోగో "

Shocking Question by High School Children.

    Personality development session for the students of Siddhradha College Students took place in the month of September 2019. The interest was on low key at the beginning of the program but slowly gained the interest as it progressed. after 20 minutes or so the it touched the peak and soon the participants are absorbed in the program. It was a slide show that covered wide range of topics mainly focusing on the self awareness and thinking and problem solving skills.

Learning skills program for young children at Ramavarappadu High School on 5th October 2019.

I had have many training sessions of various skill development programs but this program is entirely different because it has touched the hearts of the students and teachers as well. It was a 150 slide show. that covered many sensitive areas of learning, reading and thinking and behaviour.

  The teachers and the students had great joy and surprise. I have received bouquets, shawls, felicitation but here in this High school I have received tears of joy from the teachers and a question from the students "why did you choose this school?" ( because nobody comes to us to teach such things- they said.) I assured them that I would visit them again. and came out with a heavy heart.