Neues Leben - 13

అక్టోబర్ 30.

దేశంలోని అనేక ప్రముఖ సాఫ్ట్‌వేర్ సంస్థలు, ఇతర కంపెనీలు ఎథ్నిక్ డే వేడుకలు జరుపుకుంటున్నాయి. నోయిడాలోని ఐబీఎమ్ కార్యాలయంలో కూడా వేడుకలు ఉత్సాహంగా సాగుతున్నాయి.

వివిధ సాఫ్ట్‌వేర్ టీమ్‌లకు చెందిన ఉద్యోగులు తమ ప్రాంతీయ సంస్కృతులను ప్రతిబింబించే దుస్తుల్లో వచ్చారు. ఎరుపు, తెలుపు, పసుపు, గులాబీ, ఆకుపచ్చ—రకరకాల రంగులతో ఆఫీసంతా కళకళలాడుతోంది. ఒక్కో ప్రాంతం నుంచి వచ్చినవారు ఒక్కో సంప్రదాయాన్ని తమ వస్త్రధారణలో చూపిస్తున్నారు.

ఆ రోజు ఐబీఎమ్ కార్యాలయం ఒక రంగుల జాతరలా కనిపిస్తోంది.

జార్ఖండ్‌కు చెందిన ఉద్యోగులు తమ గిరిజన నృత్యంతో అందరికీ స్వాగతం పలికారు. హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌కు చెందినవారు తమ ప్రసిద్ధ జానపద నృత్యం నాటీ ప్రదర్శించారు. హిమాచల్‌కు చెందిన అంకిత, అనసూయ కూడా ఆ బృందంలో ఉన్నారు.

తమిళ యువకులు లుంగీలు ధరించి, “లుంగీ డాన్స్... లుంగీ డాన్స్...” అంటూ రజనీకాంత్ సినిమా పాటకు నృత్యం ప్రారంభించారు. అయితే అది సంప్రదాయ జానపద గీతం కాదని చెప్పి నిర్వాహకులు ఆ ప్రదర్శనను నిలిపివేశారు.

ఆ తరువాత తమిళ యువతులు కుంజల్, దీపాలి భరతనాట్యం ప్రదర్శించారు.

ఆశ్చర్యమేమిటంటే ఇద్దరూ అచ్చం ఒకేలా కనిపిస్తున్నారు. చూసినవారంతా వాళ్లు కవలలేమో అనుకున్నారు. కానీ వాళ్లు కవలలు కాదు.

“వీళ్లిద్దరూ డాపెల్‌గ్యాంగర్స్!” అన్నాడు యోగేష్.

నృత్యం పూర్తయ్యాక మను ఇద్దరినీ పక్కపక్కన నిలబెట్టి జాగ్రత్తగా పరిశీలించింది. అప్పుడు మాత్రమే ముక్కు, గడ్డం, పెదవుల ఆకృతిలో చిన్నచిన్న తేడాలు కనిపించాయి.

తర్వాత మను రాజస్థానీ జానపద నృత్యం చేయడానికి ముందుకొచ్చింది.

రాజస్థాన్‌లో ప్రసిద్ధి చెందిన ఘూమర్, కాల్బేలియా, భవాయి, కఠ్‌పుత్లీ, కచ్చీ ఘోడి, గైర్, చారి, చాంగ్ వంటి నృత్యాల్లో ఆమె ఘూమర్ ఎంచుకుంది.

హెచ్‌ఆర్ మేనేజర్ మనోహర్ అన్నాడు—

“ఇటీవలి కాలంలో ఘూమర్‌కు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా మంచి గుర్తింపు వచ్చింది.”

చప్పట్లు కొడుతూ, చేతులను లయబద్ధంగా ఊపుతూ, వలయాకారంగా తిరుగుతూ చేసే సున్నితమైన కదలికలు ఘూమర్ ప్రత్యేకత. పూర్వకాలంలో రాజవంశాల వినోద కార్యక్రమాల్లో కూడా ఇటువంటి నృత్యాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉండేది.

అయితే ఈ ఎథ్నిక్ డే నృత్యాల్లో ఒక సరదా సమస్య ఎదురైంది.

చాలామందికి నృత్యం రాదు. కొందరికి తమ రాష్ట్ర జానపద నృత్యాల పేర్లు కూడా తెలియవు. కొన్ని రాష్ట్రాల నుంచి ఇద్దరు ఉద్యోగులే ఉన్నారు. మరికొన్ని రాష్ట్రాల నుంచి ఒక్కరే ఉన్నారు.

అందువల్ల ఎవరికైనా నృత్యం వస్తే చాలు—మిగిలినవాళ్లు వాళ్లను అనుసరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.

మను ఘూమర్ మొదలుపెట్టగానే ఆమె సహోద్యోగులు కూడా ఆమెను అనుకరించారు. మొదట్లో బాగానే సాగింది. కానీ నృత్యం ముందుకు వెళ్లేకొద్దీ మను చేసే మెలికలు, చక్రాలు, అడుగులు క్లిష్టమయ్యాయి.

ఆమెను అనుసరించలేక ఒకరు మరొకరిని ఢీకొట్టుకున్నారు. ఇద్దరు కిందపడిపోయారు.

ఆఫీసంతా నవ్వులతో మార్మోగిపోయింది.

“ఇప్పుడు కాల్బేలియా నేను ఒక్కదాన్నే చేస్తాను,” అని మను ప్రకటించింది.

“దీనిని స్నేక్ డాన్స్... సపేరా డాన్స్ అని కూడా అంటారు,” అంది.

మను మరో గదిలోకి వెళ్లి నల్లని దుస్తులు ధరించి వచ్చింది. అవి శరీరానికి ఒదిగిపోయే దుస్తులు. ఎవరో వెంటనే కంప్యూటర్ దగ్గరకు వెళ్లి పాముల ఆటను గుర్తుచేసే సంగీతాన్ని డౌన్‌లోడ్ చేసి ప్లే చేశారు.

చంద్రబింబంలాంటి ముఖం, ఆకర్షణీయమైన రూపం కలిగిన మను ఆ నల్లని దుస్తుల్లో మరింత ప్రత్యేకంగా కనిపించింది. ఆమె ప్రతి కదలికలోనూ సహజమైన లయ ఉంది.

సంగీతం ఒక్కోసారి నెమ్మదిగా, మరోసారి వేగంగా మారుతోంది. ఆ సంగీతానికి అనుగుణంగా మను తన నృత్య వేగాన్ని మార్చుతోంది.

వెనక్కి వంగడం, కాళ్లను నేలపై చాపడం, శరీరాన్ని మెలికలు తిప్పడం, నేలపై దొర్లడం, పాము కదలికలను తలపించేలా ముందుకు సాగడం—ఆమె కదలికలన్నీ ఎంతో చురుకుగా ఉన్నాయి.

ఆమె ప్రదర్శించిన సంప్రదాయ సపేరా నృత్యం ఆ రోజు కార్యక్రమానికే ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. ప్రేక్షకులంతా ఉత్సాహంతో చప్పట్లు కొట్టారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందినవారు మాత్రం నృత్యం చేయలేదు. దానికి బదులుగా తమ సంప్రదాయ వంటకాలతో ఎథ్నిక్ డేకు స్వాగతం పలికారు.

గారెలు, పాయసం, పులిహోర, బొబ్బట్లు...

నోరూరించే వంటకాల పరిమళం ఆ ప్రదేశమంతా వ్యాపించింది.

ప్రతి ఒక్కరిలోనూ ఆనందం వెల్లివిరుస్తోంది. తమ సంప్రదాయాలను గర్వంగా ప్రదర్శిస్తున్నారు. చుట్టుపక్కల ప్రదేశాన్ని కూడా అలంకరించి, తమ సొంత పండుగ జరుగుతున్నట్లుగా మార్చేశారు.

మధ్యాహ్నం అయింది.

నృత్యాలకు కొంత విరామం ఇచ్చారు. విందు మొదలైంది. అందరూ నేలపై కూర్చున్నారు. అరటి ఆకుల్లో భోజనం వడ్డిస్తున్నారు.

“కాల్బేలియా నిజంగా శృంగారభరితమైన నృత్యమా?” అని అనసూయ యోగేష్‌ను అడిగింది.

యోగేష్‌కు అనేక విషయాల మీద అవగాహన ఉండేది.

“అవును. కాల్బేలియా తెగ ప్రజలకు పాములతో చాలా కాలంగా ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక అనుబంధం ఉంది. ఆ జీవన విధానమే క్రమంగా కాల్బేలియా నృత్య రూపానికి దారితీసింది. పాముల కదలికలను అనుకరించే శరీర విన్యాసాలు, వారి సంస్కృతి, నృత్యంలోని ఆకర్షణ—ఇవన్నీ కలిసి కాల్బేలియాకు ప్రత్యేకమైన రూపాన్ని ఇస్తాయి,” అన్నాడు.

విందు పూర్తయిన తర్వాత అందరూ కొద్దిసేపు అక్కడే కూర్చుని తమ ప్రాంతాలకు చెందిన జానపద కథలు చెప్పుకోవడం మొదలుపెట్టారు.

“నేను చిన్నప్పుడు మా అమ్మ నాకు పన్నా ధాయ్ కథ చెప్పేది,” అంది మను.

అందరూ ఆమెవైపు ఆసక్తిగా చూశారు.

“అది ఒక గొప్ప త్యాగమూర్తి కథ.”

రాణి కర్ణావతి కుమారులు విక్రమాదిత్య, ఉదయ్‌సింగ్‌లను పెంచి పోషించే బాధ్యత పన్నా ధాయ్‌కు అప్పగించబడింది.

ఆ సమయంలో మేవార్‌ను రాణి కర్ణావతి పెద్ద కుమారుడు విక్రమాదిత్య పాలిస్తున్నాడు. బన్వీర్ అనే ధైర్యవంతుడైన సైనికుడికి విక్రమాదిత్యను రక్షించే బాధ్యత అప్పగించారు.

కానీ రాజకుటుంబాన్ని రక్షించాల్సిన బన్వీర్ తన స్వార్థానికి ఆ పరిస్థితిని ఉపయోగించుకోవాలని చూశాడు.

“విక్రమాదిత్య, ఉదయ్‌సింగ్ ఇద్దరూ లేకపోతే రాజు కావడానికి నా దారిలో ఎవరూ ఉండరు,” అనుకున్నాడు.

ఇద్దరినీ చంపాలని రహస్యంగా కుట్ర పన్నాడు.

విక్రమాదిత్యను హత్య చేసిన తరువాత ఉదయ్‌సింగ్‌ను కూడా చంపడానికి బన్వీర్ వస్తున్నాడని పన్నా ధాయ్ తెలుసుకుంది.

ఆమె వెంటనే ఉదయ్‌సింగ్‌ను ఒక బుట్టలో దాచింది. అతని మీద పండ్లు వేసి ఎవరికీ కనిపించకుండా చేసింది.

అంతటితో ఆగలేదు.

ఉదయ్‌సింగ్ పడుకోవాల్సిన మంచం మీద తన సొంత కుమారుడు చందన్‌ను పడుకోబెట్టింది.

బన్వీర్ వచ్చి మంచం మీద ఉన్న బాలుడే ఉదయ్‌సింగ్ అనుకొని చందన్‌ను చంపేశాడు.

తన కన్నబిడ్డను కోల్పోయినా మేవార్ సింహాసనానికి మిగిలిన వారసుడు ఉదయ్‌సింగ్ ప్రాణాలను పన్నా ధాయ్ కాపాడింది.

అందుకే తరతరాలుగా ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో ఆమె పరమ త్యాగానికి ప్రతీకగా నిలిచిపోయింది.

సాయంత్రం వరకు ఆడిటోరియంలో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు కొనసాగాయి.

కన్నడ బృందం ఒక నాటిక ప్రదర్శిస్తోంది. ఎథ్నిక్ డే వేడుకలు ముగింపు దశకు చేరుకున్నాయి.

అప్పుడే యోగేష్‌కు ఒక వార్త తెలిసింది.

అతను వెంటనే హెచ్‌ఆర్ మేనేజర్ మనోహర్ దగ్గరకు వెళ్లి చెప్పాడు.

కొద్దిసేపటి తరువాత మనోహర్ వేదికపైకి వచ్చాడు.

“మనందరికీ ఒక సంతోషకరమైన వార్త!” అన్నాడు.

ఆడిటోరియం ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దమైంది.

“ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి, మానలిని చేసిన సేవలను గుర్తించి ఆమెను సత్కరించేందుకు లక్నోకు ఆహ్వానించారు.”

అంతే—

ఆడిటోరియంలో చప్పట్ల వర్షం కురిసింది.

రోజంతా ఎన్నో రంగులతో సాగిన ఎథ్నిక్ డే చివరికి మానలిని హృదయంలో మాత్రం తెల్లని శాంతిరేఖను మిగిల్చింది.

---

లావణ్య అపార్ట్‌మెంట్స్ — రాత్రి 8 గంటలు

దేవకి తన బెడ్‌రూమ్‌లో ఒక మూలన కూర్చుంది.

మోకాళ్ల మీద తల వాల్చి ముఖాన్ని దాచుకుంది. గోడ గడియారం ఎనిమిది గంటలు చూపిస్తోంది.

మేఘన భోజనం తీసుకొని వచ్చింది.

దేవకి గది తలుపు దగ్గరకు వచ్చి ఆగిపోయింది. ఆమె విషాదంగా కూర్చున్న తీరు చూసి ఏమీ మాట్లాడలేకపోయింది.

దేవకి నవ్వడానికి ప్రయత్నించింది.

కానీ నవ్వలేకపోయింది.

కొద్దిసేపటికి మాపుయీ కూడా వచ్చింది.

ఇద్దరూ దేవకి పక్కన కూర్చున్నారు.

“కొంచెం తిను దేవకి,” అంది మేఘన.

దేవకి తల ఊపింది.

“మధ్యాహ్నం కూడా తినలేదు. ఆ భోజనం ఇంకా టేబుల్ మీద అలాగే ఉంది. ఇప్పుడు నీకోసం వేడివేడిగా తాజా భోజనం తీసుకొచ్చాను. రా... కొంచెం తిను.”

దేవకి కదల్లేదు.

“నాకూ ఆకలేస్తోంది. నువ్వు తింటేనే నేను తింటాను,” అని మేఘన బతిమాలింది.

దేవకి మెల్లగా తలెత్తి ఇద్దరినీ చూసింది.

మేఘన, మాపుయీ బలవంతం చేయడంతో చివరకు దేవకి తినడం మొదలుపెట్టింది.

“ప్రతిరోజూ నువ్వే మా కోసం ఏదో ఒకటి తీసుకొచ్చేదానివి. ఈ రోజు అదృష్టవశాత్తూ నీకు భోజనం తీసుకొచ్చే అవకాశం మాకు వచ్చింది,” అంది మేఘన.

దేవకి మౌనంగా తింటోంది.

“ఇది ఎప్పుడు జరిగింది?” అడిగింది మాపుయీ.

“మధ్యాహ్నం రెండు గంటలకు,” అంది దేవకి.

“పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్లి కంప్లైంట్ చేద్దాం,” అంది మాపుయీ.

దేవకి వెంటనే భయంగా చూసింది.

“వద్దు. కంప్లైంట్ చేయడానికి నాకు భయంగా ఉంది. పైగా... అతను మా అక్క భర్త.”

“అయ్యో దేవుడా! అతనికి బంధుత్వం అనే భావనే లేనప్పుడు నువ్వెందుకు అనవసరంగా అక్క మొగుడు అనే సెంటిమెంట్ చూపిస్తున్నావు?” అంది మే.

“ఇది సెంటిమెంట్ విషయం కాదు. నేను ఎన్నిసార్లు పోలీసుల దగ్గరకు వెళ్లాలి?”

దేవకి గొంతు బొంగురుపోయింది.

“గత వారం మెటీరియల్ సప్లయర్ కూడా ఇలాగే గొడవ చేశాడు. అతని మీద కంప్లైంట్ చేశాం. గత నెల నా గార్మెంట్స్ కాంట్రాక్టర్ కూడా ఇలాగే ప్రవర్తించాడు. నాకు డబ్బు సహాయం చేస్తానంటూ బలవంతం చేశాడు.”

ఆమె కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి.

“మళ్లీ మళ్లీ పోలీసుల సహాయం అడగడానికి నాకు సిగ్గేస్తోంది. వాళ్లు కూడా ఇప్పుడు నన్నే అనుమానంగా చూస్తున్నారేమో అనిపిస్తోంది.”

“అయితే ఇప్పుడు ఏం చేయాలనుకుంటున్నావు?” అడిగింది మాపుయీ.

దేవకి ఎర్రగా వాచిన కళ్ల నుంచి కన్నీళ్లు జారుతున్నాయి.

“భర్త లేని ఆడది చచ్చిపోవాలి,” అంది.

“అయ్యయ్యో! ఎందుకంత పిరికిగా మాట్లాడుతున్నావు? నీ కన్హయ్య ఎక్కడ? తల్లి ఇన్ని కష్టాలు పడుతుంటే అతను ఏం చేస్తున్నాడు?” అని మే ఆవేశంగా అడిగింది.

“వాడిని తప్పుపట్టకు.”

దేవకి వెంటనే కొడుకును వెనకేసుకొచ్చింది.

“నా కోసమే రెండేళ్లు ఉద్యోగం లేకుండా ఉండిపోయాడు. వేరే నగరాల్లో ఉద్యోగాలు వచ్చినా నేను నోయిడా వదిలి రావడానికి ఇష్టపడనని తెలిసి వాటిలో చేరలేదు.”

ఆమె కాసేపు ఆగింది.

“చివరకు రెండేళ్ల తరువాత నేనే చెప్పాను—ఎక్కడ ఉద్యోగం వస్తే అక్కడ చేరిపో అని. ఇటీవల మీరట్‌లో ఉద్యోగం వచ్చింది. ఇప్పుడు అక్కడే ఉంటున్నాడు. వారానికి ఒకసారి వచ్చి నన్ను చూసి వెళ్తాడు.”

“అయితే కన్హయ్యకు అభినందనలు చెప్పాలి,” అంది మే. “నువ్వు నీ కొడుకు దగ్గరకు వెళ్లిపో. అతను నిన్ను చూసుకుంటాడు.”

దేవకి తల ఊపింది.

“లేదు. నేను వెళ్లలేను. నా భర్తతో నేను ఇక్కడే జీవించాను. ఈ ఇంట్లో, ఈ నగరంలో ఆయన జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి. వాటిని వదిలి నేను వెళ్లలేను.”

మాపుయీ, మే ఒకరి ముఖం మరొకరు చూసుకున్నారు.

ఏం చెప్పాలో వాళ్లకు అర్థం కాలేదు.

“చూశావా... మన సాహిత్యం ఆడవాళ్ల మనసులను ఎలా మలిచిందో!” అంది మే.

“సాహిత్యం ఒక్కటే కాదు. పురుషాధిక్య సమాజం కూడా,” అంది మాపుయీ.

కొద్దిసేపు గదిలో నిశ్శబ్దం రాజ్యమేలింది.

తర్వాత దేవకి మళ్లీ మాట్లాడటం మొదలుపెట్టింది.

“కన్హయ్య చదువు పూర్తయినప్పటి నుంచి ఎప్పుడూ రెండు విషయాల కోసమే వెతుకుతూ ఉండేవాడు. ఒకటి ఉద్యోగం... రెండోది సంబంధం.”

మే ఆశ్చర్యంగా చూసింది. “ఓహో! తన పెళ్లికి సంబంధం వెతుకుతున్నాడా?”

దేవకి మొదటిసారి చిన్నగా నవ్వింది. “కాదు. నా కోసం.”

ఇద్దరూ ఆశ్చర్యంగా ఆమెవైపు చూశారు.

“చిన్నప్పటి నుంచి నా మీద ఇలాంటి వేధింపులు జరిగినప్పుడల్లా వాడు చాలా బాధపడేవాడు. తల్లిని కాపాడలేక, ఓదార్చలేక నిస్సహాయంగా ఉండిపోయేవాడు.”

దేవకి కళ్లలో మళ్లీ నీళ్లు నిండాయి.

“వాడు ఎప్పుడూ ఒక మాట అంటాడు—‘అమ్మా, నీ అందమే నాకు శాపంగా మారింది’ అని.”

ఆమె గొంతు వణికింది.“అందుకే నన్ను మళ్లీ పెళ్లి చేసుకోమంటాడు.”

మే మెల్లగా అంది— అతను నిజంగా మంచి మనసున్న కొడుకు.”

దేవకి భోజనం ముగించి చేయి కడుక్కుంది. మాపుయీ ఆమెవైపు చూసింది.

“మరి నువ్వెందుకు పెళ్లి చేసుకోకూడదు?” దేవకి ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడింది.

“హాయ్ హాయ్! ఇంత పెద్ద కొడుకుని పెట్టుకొని ఇప్పుడు నేను పెళ్లి చేసుకోవాలా? మా బంధువులు అడిగితే వాళ్లకు ఏం సమాధానం చెప్పాలి?”

“అందులో తప్పేముంది?” అంది మాపుయీ. ఎవరూ నిన్నేమీ అడగరు. అంత తీరిక కూడా ఎవరికీ లేదు. వాళ్ల జీవితాల్లో వాళ్లకే ఎన్నో వ్యవహారాలు ఉంటాయి. నీ అక్క భర్తను చూడు—బంధుత్వం మరిచి నీ మీదే దాడి చేయడానికి వచ్చాడు.” మే దేవకి భుజం మీద చేయి వేసింది.

“ఒకసారి మేము కన్హయ్యను తప్పకుండా కలవాలి. తన తల్లి కూడా తన జీవితాన్ని జీవించాలని కోరుకునే నిజమైన కొడుకు అతను. అలాంటి కొడుకులు చాలా అరుదు.”

దేవకి మౌనంగా వాళ్లిద్దరినీ చూసింది. ఆమె కళ్లలో ఇంకా కన్నీళ్లు ఉన్నాయి.

కానీ ఆ కన్నీళ్ల వెనుక ఎక్కడో ఒక చిన్న ఆశ మెరుస్తోంది.

కొద్దిసేపటి తరువాత మాపుయీ, మే లేచి తమ ఫ్లాట్‌కు వెళ్లిపోయారు.

దేవకి మాత్రం తలుపు దగ్గర నిలబడి వాళ్లు వెళ్లిపోయే వరకు చూస్తూనే ఉంది.